Posts

Showing posts from May, 2026

"स्वतंत्रते भगवती" - स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्या जयंतीनिमित्त

Image
  श्री अजय धोंगडे प्रस्तुत स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्या जयंतीनिमित्त "स्वतंत्रते भगवती" हा कार्यक्रम सादर करण्यात आला. पं. श्री हृदयनाथ मंगेशकर यांनी सावरकरांच्या कविता आणि गीताचे ध्वनिमुद्रण याबाबत आपल्या आठवणी सांगितल्या. श्री शरद पोंक्षे  यांनी श्री सावरकरांच्या काळ्यापाण्याची शिक्षा भोगताना अंदमान येथील कारागृहातील कोठडीतील जीवन आणि राहणीमान यांचे अनुभवबाबत सांगितले . कोठडीतील दैनंदिन जीवनाबाबत सोसलेले  शारीरिक हाल आणि त्रास, कविता आणि इतर कैद्याच्या बरोबर सांकेतिक भाषेत सूचना ... उपस्थित श्रोते जीवाचे कान करून ऐकत होते. सावरकरांनी स्वातंत्र्यासाठी भोगलेल्या मानसिक, शारीरिक त्रास आणि त्याग  याबाबत आपल्या भावना व्यक्त करत सावरकर विरोधक यांचा जहाल शब्दात समाचार घेतला.  श्री पोंक्षे यांनी आपल्या भावना  प्रक्षोभक भाषेत व्यक्त करीत काहीवेळा पुणेकरांना शाब्दिक चिमटेपण काढले.     विभावरी आपटे आणि इतर गायकवृंदानी  सावरकरांनी रचलेल्या कविता आणि गीत यांचे उत्तम सादरीकरण केले. श्री शंकर अभ्यंकर यांच्या अनुपस्थितीत श्री मिलिंद कुल...

वाचनकट्टा -18 - अंतरीचे धावे .. ले. भानू काळे

Image
  लेखक हे  अंतर्नाद मासिकाचे संपादक. या पुस्तकात अंतर्नादसाठी लिहिलेल्या काही लेखांचा हा संग्रह आहे. लेखकाच्या जीवनात भेटलेली माणसे, वाचलेली पुस्तके, पाहिलेले चित्रपट, कार्यक्रम याचा समावेश आहे.  या पुस्तकातील 33 लेखापैकी सलाम इंडिया टुडे, जपान मारुती आपण आणि ते, असाही एक भारत भाग्यविधाता, त्याची बाग फुलून आली, एक संध्याकाळ बेस्ट सेलर च्या सहवासात, एक छोटुकले  मोठे मासिक, जेआरडी टाटा आणि शास्त्री, कमी बोला - जास्त  ऐका   .. हे  लेख वाचनीय आहेत. असाही एक भारत भाग्यविधाता या लेखांमध्ये ऑर्थर कॉटन या कर्तबगार  इंग्रजी अधिकारा बाबतचे लेखन उत्तम आहे. भारतातील प्राणी प्रश्न सोडवण्याचा ध्यास या माणसाने घेतला. राजमुद्री गावापासून गोदावरी नदीवर धरण बांधले. विशाखापट्टण बंदर आणि इतर नदी जोड प्रकल्प यामध्ये मोलाचे  कामगिरी केली. एक संध्याकाळ बेस्ट सेलरच्या सहवासामध्ये जेफ्री ऑर्चर या लेखकाच्या भेटीचा कार्यक्रम  याचा उल्लेख आहे. या लेखकांनी 11 कादंबऱ्या,  तीन कथासंग्रह, दोन नाटके लिहिली आहेत. 34 वर्ष सतत बेस्ट सेलर म्हणून जेफ्री ऑर्चर गाजले...

वाचनकट्टा -17 " पोर्टफोलिओ " - ले. भानू काळे

Image
  पुस्तकाचे नाव वाचून हे आर्थिक क्षेत्रातील पुस्तक असावे असे वाटते. पण लेखक नमूद करतात - म्हातारपणाची तरतूद आणि इतरही अनेक कारणांसाठी आर्थिक गुंणवणूक ही प्रत्येकाला करावी लागते. कंपन्यांचे शेअर्स, म्युच्युअल फंडस्, बँकांच्या मुदत ठेवी, भविष्य निर्वाह निधी अशा विविध ठिकाणी ती प्रत्येक जण आपापल्या गरजेप्रमाणे करत असतो. आर्थिक परिभाषेत अशा विविध ठिकाणच्या गुंतवणुकीला एकत्रित स्वरुपात 'पोर्टफोलिओ' असे म्हटले जाते. पण अशा आर्थिक गुंतवणुकीइतकीच, कदाचित त्याहूनही अधिक महत्त्वाची असेत ती माणसांमधील गूंतवणूक. चांगल्या माणसांशी आपण जोडले जाणे हे सुखी जीवनासाठी अत्यावश्यक आहे. अशी माणसे आपले जीवन अनेक अर्थांनी सुमुद्ध, अर्थपूर्ण करत असतात. लेखक श्री भानू काळे हे "अंतर्नाद" मासिकाचे संपादक. अनेक माणसे लेखकाच्या आयुष्यात आली. अशा काही माणसाविषयी वेळोवेळी लिहिलेल्या लेखांचे हे सकलन आहे. या पुस्तकात २६ व्यक्तीचित्रे लेख आहेत. जवळजवळ सर्व लेख वाचनीय आहेत. काही थोर माणसाविषयी प्रथमच माहिती कळाली.  काही व्यक्तींचे असामान्य गुण पुस्तकामुळे कळले. पुस्तकातील  लेखांपैकी - मुकुंद किर्लोस्कर...

"डॉ. कलाम यांच्या सहवासातील आठवणी" - श्री राजाभाऊ बोरोटीकर

Image
  Low aim is a crime, simple living and high thinking   ...माणसाने नेहमी उच्च स्वप्ने पहावीत असे उद्गार डॉ. एपीजे कलाम नेहमी सांगत. असे मत श्री राजाभाऊ बोरोटीकर यांनी "डॉ. कलाम यांच्या सहवासातील आठवणी"  या कार्यक्रमात व्यक्त केले. श्री  राजाभाऊ बोरोटीकर यांनी जवळजवळ 14 वर्षे डॉ. कलाम यांच्या समवेत ऑडिटचे काम केले. भारत सरकारच्या CAG  विभागात असताना डीआरडीओ यांचे सुपर ऑडिट काम करताना आपला बराच वेळ डॉ. कलाम यांच्या सहवासात व्यतीत केला. डीआरडीओ यांचे प्रमुख पदी काम करताना, कामाची पद्धत, आपले नेहमीच दररोजचे रुटीन, नवनवीन शोध, आपला पोशाख आणि राहणीमान, स्वभाव, याबाबत आठवणी जागवल्या. आपली   केशरचना, राष्ट्रपती बनण्यापूर्वी संमती, अविवाहितपणा  आणि इतर व्यक्तिगत पैलूबाबत अनेक मजेशीर किस्से, आठवणी व श्रोत्यांसमोर सादर केल्या. आपले राष्ट्रप्रेम, देशाची सुरक्षा, कामातील तळमळ, बालपणातील आपले गुरुजन आणि मित्र याबाबतच्या डॉ. कलाम यांनी कथन केलेल्या आठवणी सांगितल्या. आपल्या संवादात   धर्माबाबत कोणताच उल्लेख कधीच  नसायचा. माणुसकी हाच खरा धर्म य...

वाचनकट्टा -16 - शब्द जिवलग" - लेखक प्रवीण दवणे.

Image
   "शब्द जिवलग" -  प्रतिभावंत साहित्यिकांच्या सहवासात -  लेखक प्रवीण दवणे.  लेखक आपल्या मनोगतात म्हणतात - " पु ल देशपांडे, कुसुमाग्रज, बा. भ. बोरकर, विंदा करंदीकर, पाडगावकर, सुरेश भट, शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे, शांताबाई शेळके , द. मा. मिरासदार नि इतर अनेक नावे ही काही माझ्या दृष्टीने केवळ साहित्यातील मानदंडाची नावे नाही तर ते माझे "शब्द जिवलग" आहेत. नामवंत साहित्यिकांच्या भेटी, पत्रलेखन,  वैयक्तिक संवाद, सहवासातील घटना, साहित्यिकांची थोरवी या घटनांचेवर आधारित लेखांचे उत्तम लेखन या पुस्तकात आहे. "शब्द जिवलग" मधील मूळ लेख "मेनका" मासिक आतून प्रसिद्ध झाले. पुस्तकातील सर्वच लेख वाचनीय आहेत. सवड काढून जरूर वाचावे पुस्तक संग्रही ठेवण्याजोगे आहे.

श्री रामदरा शिवालय मंदिर -भेट

Image
  इतिहासात त्रेतायुगामध्ये श्री प्रभू राम, माता सीता, आणि लक्ष्मण यांच्या पदस्पर्शाने पवित्र झालेले तीर्थक्षेत्र पुण्याजवळील एक ठिकाण म्हणजेच श्री रामदरा शिवालय मंदिर. पुण्यापासून 30 किलोमीटर अंतरावरील लोणी काळभोर गावात वसलेले रामदरा या मंदिरास भेट दिली. श्रीदेवीपुरी महाराज (धुंडी बाबा)  यांनी डोंगरामध्ये सापडलेल्या प्राचीन अवशेषाजवळ,  १९७० साली गावकऱ्यांच्या मदतीने रामदारा शिवालय मंदिर बांधले. मंदिर हे शिवाचे आहे पण राम लक्ष्मण सीता यांची मूर्ती प्रामुख्याने मंदिरात आहे. मंदिरा भोवती एक छोटे तळे आहे आणि आजूबाजूस रमणीय  निसर्ग वसलेला आहे. मंदिराच्या आजूबाजूस आंब्याची, बांबूची, नारळाची आणि वडाची गर्द झाडे आहेत.  काही वडाच्या झाडाभोवती बसण्यासाठी कट्टा बांधलेला आहे येथे बसून निसर्गाचा निरव शांतता अनुभवता येते. हे ठिकाण पाहिल्यावर येथे वाचायला योग्य ठिकाण आहे असे मला वाटले. विशेषतः जी ए यांची  पुस्तकातील गावाकडचे वर्णन यांची आठवण झाली. येथील वातावरण एवढे थंड होते जणू ...  येथे निसर्गाचा एसी बसवलेला आहे असे वाटते. श्रीदेवी पुरी महाराज यांचे समाधी याबरोबर व...